Namen in Suriname

In het Suriname van voor 1863 was je een Vrije of Slaaf. Als je slaaf was had je wel een roepnaam maar geen achternaam. Bij de algemene vrijlating in 1863 (de emancipatie) kregen de ex-slaven een achternaam en vaak een extra voornaam toegewezen door hun ex-eigenaren. Er waren maar weinig regels waar de toe te wijzen namen aan moesten voldoen, een daarvan was dat het niet toegestaan was om een bestaande Nederlandse achternaam toe te wijzen. Niet Nederlandse achternamen mochten wel vrij vergeven worden. In het toewijzen van namen was men verder eigenlijk dus volkomen vrij. De fantasie had vrij spel en daaruit kwamen veel mooie, bijzondere namen voort.

Zo vergaf men aan de slaven van de houtgrond plantage Berlijn, in 1863 namen van verschillende houtsoorten, zoals Ceder, Bijlhout, Groenhart, Purperhart, Kaneelhart, Letterboom, Locus.

De plantage La Prospérité gaf aan de gewezen slaven geslachtsnamen welke met een P begonnen, zoals Piet, Pengel, Pinas, Peroti, Pierau, Pocornie enz.

Dat er in de voorbij gegane eeuwen onderlinge bloedverwantschappen waren ontstaan tussen slaven en meesters is niet verwonderlijk. Als men de (bloed)verwantschap in de naam wilde laten doorklinken, dan moest dat met een omweg. Een Nederlandse naam toewijzen mocht immers niet.

Een van de omwegen was de methode was om voor een familienaam het woord “van” te plaatsen. Een slaaf bv. van de familie Eijma kreeg bij de emancipatie de naam “van” Eijma ., op deze manier zijn een groot aantal oude Nederlandse familienamen in Suriname blijven voortbestaan.

Ander methoden om (bloed)verwantschap aan te geven waren:

  • De omgekeerde namen, voorbeelden hiervan zijn de bekende Surinaamse namen, Essed (Dessé), Reyaard (Draayer), Nemelc (Plantage Saxen was in het bezit van J.G. Clemen), Yvel (Levy), Semil (Limes), Rellum (Muller),  Yssan (Nassy), etc.
  • De namen met letteromzetting, voorbeelden hiervan zijn Buillab-Ballub, De Vries-Served, Einaar-Raanei, Akkerman-Namrekken, Limes-Liems, Leurs-Sleur.
  • De namen met lettergreepverwisseling, Monsanto-Montesan, DaSilva-Vasilda, Slengaarde-Gardeslen, De Vries-Vriesde. Wilkens-Kenswil, Treurniet-Nietreuren.
  • De afgekapte namen, Dragten-Dragt, Labadie-Labad, Fernandes-Fernan, Louzada-Lous, Lionarons-Lionaar, Sevenoaks-Venoaks, Arrias-Rias, Westfalen-Westfa.
  • De namen met toegevoegde letters(s), Einaar-Beinaar.
  • De namen, waarin letters zijn weggelaten, Coutinho-Cotino, Fernandes-Ernandes, Fonseca-Vonska, Monsanto-Osanto, Na-har-Naar, Sanches-Anches, Pinas-Pina, Polak-Plak, Samuels-Anuels, Samson-van Amson.
  • De namen met de verwisselde letters R en L, L en N, G en K. , voorbeelden Robles-Lobles, Lelyveld-Relyveld, Lyon-Nyon.

Artikelen

  • W. Dierick, ‘Een merkwaardige koloniale erfenis. Een en ander over Surinaamse familienamen’ in OSO. Tijdschrift voor Surinaamse Taalkunde, Letterkunde en Geschiedenis jaargang 4, nummer 2 (1985) , p. 85-91.
  • Alex van Stipriaan, ‘What’s in a name? Slavernij en naamgeving in Suriname tijdens de 18e en 19e eeuw’ in OSO. Tijdschrift voor Surinaamse Taalkunde, Letterkunde en Geschiedenis, jaargang 9 (1990), p. 25-46.

Suri-Search, een goed begin voor een speurtocht in uw verleden!